آسیب شناسی انتخابات مجلس از منظر دکتر سبحانی
ساعت ٩:٤٤ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱٥ امرداد ۱۳۸٧  

 اولین جلسه از سلسله نشست های آسیب شناسی انتخابات مجلس  با حضور دکتر حسن سبحانی، نماینده مجلس در دفتر مرکزی جنبش عدالتخواه دانشجویی برگزار شد.
دکتر سبحانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی در این جلسه با بیان اینکه لازمه آسیب شناسی، داشتن درک صحیحی از فضای انتخاباتی کنونی در کشور است، به بیان برخی از مشکلات موجود پرداخت.


*توسعه نیافتگی احزاب و گروههای سیاسی

دکتر سبحانی توسعه نیافتگی احزاب و گروههای شرکت کننده در انتخابات به لحاظ سیاسی را یکی از مشکلات فضای انتخاباتی کشور دانست و گفت: در میان گروههای مختلف اصلاح طلب و یا اصولگرا-که دارای مبانی متفاوتی هستند- به جای آنکه برای انتخابات بر برنامه ها و میزان درک کاندیداهایشان از شرایط کشور تأکید شود، سخن از ائتلاف و سهم بندی گروههای مختلف به میان می آید که یکی از نمونه های این توسعه نیافتگی است.

وی این مشکل را جدی دانست و افزود: به همین دلیل در پایان مجالس مختلف از جمله مجلس ششم و هفتم که در آنها اکثریت قاطعی از دو گروه مختلف سیاسی در مجلس حضور داشتند، می بینیم که در همان نقطه آغاز راه هستیم و گرهی از مشکلات کشور باز نشده. وقتی تنها ملاک گروهها در معرفی نامزدهای مجلس، عدم حضور در لیست رقیب باشد، چنین نتیجه ای خواهد داشت.

* ائتلاف بر پایه اصول نه سهم خواهی

نماینده دامغان گفت: مجلس ها بر اساس برنامه هائی برای حل مشکلات موجود کشور شکل نمی گیرند، بلکه بر اساس ائتلاف و صرفا برای ورود به مجلس شکل می گیرند. و منتخبان حتی نمی دانند بعد از ورود به مجلس چه باید بکنند. لذا این بی برنامگی تأثیرات خویش را بر جامعه خواهد گذاشت.

* انحراف مسئولان و جامعه  از آرمانها

این استاد دانشگاه،  انحراف جامعه از آرمانها ورویکرد اصولی خود در حرکت به سمت بایدها را از دیگر مشکلات اساسی موجود دانست و گفت: جامعه ما به لحاظ رویکرد اقتصادی، و حتی سیاسی و فرهنگی به سمت سرمایه داری رانده شده است. در سالهای جنگ شاهد لحاظ شدن هنجارهای دینی و ملی و عدالتخواهانه و طرح مباحث اقتصاد اسلامی در سیاستها و برنامه ها بودیم. ولی پس از جنگ و با شروع ساخت و سازها، با غلبه سرمایه داری مواجهیم.

وی با بیان اینکه این جریان در کتابهای درسی، وزارتخانه ها، مجلس، دولت و ... دنبال شد، افزود: این حقیقت که روزانه لا اقل 13 روزنامه اقتصادی با ادبیات سرمایه داری منتشر می شود، بیانگر غلبه چنین ادبیاتی در حوزه اقتصادی در کشور است. در مجلس، دانشگاهها و ... حرفی غیر از این نمی شنوید. به همه گفته شده بخش دولتی نامطلوب و بخش خصوصی راهگشاست. بحث بر سر خوب  یا بد بودن آن نیست بلکه فضا آنقدر متصلب شده که هر چیزی غیر از تجربیات لیبرالیسم را شکست خورده می دانند. تا دو سه سال پیش لااقل ظاهری حفظ می شد اما اکنون رسما در بیان مقامات ارشد کشور، کلمه بهره آورده میشود. همان بهره ای که به موجب آیات قرآن در سوره بقره در حکم جنگ با خداست و به موجب روایات نیز بسیار نهی شده. چه شده که همه از آن سخن میگویند و حتی به دنبال آن هم میروند؟!

* نتایج عدول از آرمانها و ائتلافهای جناحی

سبحانی گفت: معمولا" مجلس از طرفی از افرادی شکل می گیرد که به واسطه ائتلافها و جناحها وارد شده اند و از طرف دیگر با جامعه ای روبرو هستیم که تفکر سرمایه داری آن را با خود می برد و از سویی باید شهامت و درک و بینش آن را داشت که جلوی این تفکر ضد عدالت را گرفت. و حالا اگر بخواهیم اندیشه دینی را نیز عملی کنیم با مشکلات بسیاری خواهیم داشت چرا که این اندیشه ملموس و در دسترس نیست.   از سوی دیگر متأسفانه گاهی در مجلس با افرادی برخورد می کنیم که به دنبال حفظ قدرت با هر وسیله ای و برای رضای خدا هستند! یکی از این آقایان می گفت ما حاضریم برای خدمت به خدا!، گناه هم بکنیم. یعنی وسیله را با هدف توجیه می کنند. باید با این افراد برخورد کنیم، از هر جناح و گروهی که باشند.

*ضرورت شناخت جامعه ایران

استاد دانشگاه تهران در ادامه افزود:  قبل از آنکه اصلاح طلب بودن و اصولگرا بودن کاندیداها مطرح باشد، مهم آن است که کسی که به مجلس می رود، اقتضائات جامعه ایران را بشناسد، تخصص، تعهد و تجربه کافی داشته باشد  و به کیفیت عملکردها و کارامدی برنامه ها اهمیت کافی بدهد. نباید فریب الفاظ را خورد.

*باید از پارادایم تفکر سرمایه داری خارج شویم

وی نداشتن اعتماد به نفس لازم برای دگراندیشی و خروج از پارادایم تفکر سرمایه داری در بین نمایندگان را از دیگر مشکلات موجود در مجلس ها دانست و افزود: مجالس ما با حالتی متصلب مواجهند که اگر  حرکتی به غیر از طراحی لیبرالیستی  انجام شود، همه می گویند محکوم به شکست است.
ایشان با بیان اینکه در عین حال نباید به ورطه انتزاعی اندیشی بیفتیم، اظهار داشت: پس از شناخت آسیب ها، طراحی برای بهبود وضع موجود باید به گونه ای باشد که مقداری – هر چند خیلی زیاد هم نباشد-  از وضع موجود فاصله بگیریم و به ایده آل هایمان که همانا داشتن مجلسی در راس امور است نزدیک شویم.

* جایگاه نمایندگی جایگاه اجرایی نیست

دکتر سبحانی در باب نسبت نمایندگان با مشکلات منطقه ای به جمله مقام معظم رهبری اشاره کردند که "شأن مجلس هم، قانونگذارى است، نه گرفتن تسهیلات و کمکهاى عمرانى و غیره براى منطقه‏ى خود " و افزودند جایگاه نمایندگی جایگاه اجرایی نیست اما می توان به روند حل مشکلات کلان شهرها نظارت کرد.

* مشارکت بانکهای خارجی در بانکهای خصوصی خلاف قانون اساسی است

وی در پاسخ به سوالی پیرامون اوراق مشارکت، با زیر سوال بردن پرداخت سود روزانه به سپرده ها تاکید کرد: اوراق مشارکت همان اوراق قرضه است که اسمش را اسلامی کرده اند و شرط دریافت مازاد به ازای قرض، رباست. وی همچنین مشارکت بانکهای خارجی در بانکهای خصوصی را خلاف قانون اساسی دانست و آن را در راستای سیاستها و اقتصاد سرمایه داری دانست.

* دولت استرتژی خود را برای رسیدن به عدالت اجتماعی مشخص نماید   

دکتر سبحانی در پاسخ به سوال دیگری پیرامون شاخصهای اقتصادی حرکت به سمت وضع مطلوب تاکید کرد: توقف برنامه های اصالت دهنده به سرمایه می تواند یک هدف باشد؛ به این معنا که اقتصاد قانون اساسی را هم باید باور داشت و هم باید اجرا کرد. هرچند آنقدر به این اقتصاد حمله شده که دیگر اجرایی نیست! این در حالیست که نماینده ها سوگند می خورند که از قانون اساسی پاسداری کنند. الگوی اقتصادی قانون اساسی بر اساس رشد همراه با توزیع درآمد است در صورتی که الگوهای اقتصادی کنونی بر اساس رشد تدوین شده اند و این باید اصلاح شود. دولت نهم که به کرات از عدالت سخن گفته، باید شاخصه های آن را تعریف کند و استرتژی خود را برای رسیدن به آن مشخص نماید.

وی افزود:  این دولت در همان حالی که از عدالت سخن می گوید با برنامه های رشد محور گذشته کار می کند و برنامه چهارم کسانی را اجرا می کنند که در ادبیات سیاسی اش از آنها انتقاد می کند. حتی اگر سازمان مدیریت را منحل می کند، در کنارش برنامه ایجابی معرفی نمی کند. باید دقت کرد که نهادها، به معنای قوانین و مقررات اداره کننده جامعه، بسیار مهم تر از سازمانها و اداره هاست. تا زمانی که قانون پولی بانکی، قانون محاسبات، قانون تنظیم مقررات و قوانین اداری عوض نشود، با تغییر اسامی چیزی دگرگون نخواهد شد. هر جایی که به غیر از سازمان مدیریت باشد هم باید با همین قوانین کار کند. باید به سمت توسعه منطبق بر قانون اساسی برویم. 

* گرفتن تسهیلات و انجام امور عمرانی شان نمایندگی نیست

وی در پاسخ به سوالی درباره تلاشهای منطقه ای کاندیداها و وعده هایی که به منظور جلب آرای عمومی به مردم مناطق داده می شود، گفت: باید این نکته تفهیم شود که اینگونه مطالبات مربوط به شوراهای شهر و روستاست. شبکه های سراسری صدا و سیما و بخصوص دفاتر محلی آن باید این مطلب را در دستور کار خود قرار دهند آن هم نه فقط در زمان انتخابات. رهبر انقلاب در سخنرانی 8 خرداد خویش با نمایندگان بر این موضوع تاکید کردند که "اینقدر راه نیفتید بروید در شهرستانها و حوزه های انتخابیه، اصلا گرفتن تسهیلات و انجام امور عمرانی شان نمایندگی نیست. شما باید قانون گذاری کنید و جوری قوانین را تصویب کنید که خیرش به شهر و دیار خودتان هم برسد."

* سطح زندگی نمایندگان به زندگی توده نزدیک باشد

وی در پاسخ به سوالی در مورد زندگی و سلوک شخصی نماینده مطلوب گفت: ضمن آنکه نباید در این موارد تظاهر کرد و متوسل به عوامزدگی شد، بهتر آنست که سطح زندگی نمایندگان به زندگی توده نزدیک باشد. در این مورد میتوان به سخنی از حضرت امام اشاره کرد که: "چه بسا کسی که کاخ نشین باشد اما خوی کوخ نشینی داشته باشد و چه بسا کسی که کوخ نشین باشد اما خوی کاخ نشینی داشته باشد".   


* به من می گویند تو نماینده ملی هستی نه نماینده منطقه ای!

وی در پاسخ دانشجویان درباره برنامه های تبلیغاتی خود در دوره های مختلف ادامه داد: معمولا در آن زمان حدود هفت سخنرانی می کنم و وظائف نمایندگی شامل نظارت و قانون گذاری و نه کار اجرایی را یادآور میشوم. به این ترتیب مردم نیز درک کرده و مراجعاتشان به من هم برای اینگونه مسائل کم است. الان بسیاری از شعارهای کاندیداهای شورای ده شبیه به شعارهای ریاست جمهوری است. در این 3 دوره ای که نماینده بوده ام در کل سه میلیون و دویست هزار تومان برای تبلیغات خرج کرده ام. البته مسائل کلان شهر و استان را در حین نمایندگی دنبال میکنم. گاهی بعضی منتقدین، با تعریف، از من مذمت میکنند و میگویند فلانی نماینده ملی است نه نماینده شهر!