اعتیاد اینترنتی
ساعت ۱٠:٥٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٧ آبان ۱۳۸٧  

اعتیاد اینترنتی

متخصصان در زمینه آسیب‌شناسی می گویند اگر فرد در هفته دو تا سه ساعت از اینترنت بطور تفننی استفاده ‌کند، کاربری معمولی و چنانچه میزان استفاده غیر ضروری وی از اینترنت به 5/8 ساعت یا بیشتر برسد، کاربری است که باید مورد بررسی های آسیب‌شناسانه قرار گیرد.اعتیاد اینترنتی عبارت از استفاده بیمارگونه و وسواسی از اینترنت که معیارهایی همچون تحمل چند ساعته و علایم کناره‌گیری از شاخصهای آن است.

وقتی یک نفر در محیط خانواده معتاد به استفاده از اینترنت باشد، فرصت برقراری تعامل با سایر اعضای خانواده را از دست می دهد. همین امر موجب تشکیل یک چرخه معیوب می شود که فرد هر روز بیشتر از گذشته از نظر عاطفی و روانی از سایر افراد خانواده فاصله بگیرد و به تنهایی خود و استفاده از اینترنت پناه برد. این کم شدن روابط به نوبه خود موجب می شود فرد مهمترین منبع حمایت اجتماعی خود را تضعیف کرده یا احیانا از دست بدهد.

از سوی دیگر با گسستن یا تضعیف رابطه بین زن و شوهر یا والدین و فرزندان ، آنها به جای ارتباط باهم ، شنیدن حرفهای همدیگر و گوش سپردن به درددل عضو دیگر خانواده محو فضای مجازی اینترنت شده و سعی می کنند تا خلائ عاطفی به وجود آمده را با حضور شخص دیگری پر کنند.این تغییر را می توان با اختراع تلفن در اوایل قرن بیستم و تلویزیون در دهه 50مقایسه کرد. اینترنت بشارت گر کم کردن فاصله ها و گسترده کردن روابط میان آدمیان شده است. اما امر متناقض این است که خود این تکنولوژی گاه موجب تقلیل و افت سایر روابط اجتماعی شده و تنهایی فرد را بیشتر کرده است.


روان شناسان بالینی ایران اعتیاد به اینترنت را مختص به سن یا طبقه خاصی نمی دانند. مردان و زنان و کودکان در سراسر دنیا می توانند به ارتباطات اینترنتی ، بازیهای اینترنتی ،هرزه نگاری اینترنتی و... از طریق اینترنت معتاد شوند و معمولا افرادی که از ضعف شدید در روابط اجتماعی رنج می برند، کسانی هستند که به ارتباطات اینترنتی پناه می برند. اینترنت می تواند مفری برای کسانی که از مشکلات روانی رنج می برند و دچار تشویش ، افسردگی و بی اعتمادی به نفس هستند نیز باشد. ارتباط مجازی از طریق اینترنت محملی را برای گریز از واقعیت و وسیله ای برای ارضای نیازهای هیجانی و روانی به وجود می آورد.

کسی که در روابط واقعی بین فردی توفیق چندانی نداشته ، اکنون از این طریق قادر می شود بدون آن که چهره خود را برملا کند و نام خود را بگوید روابط گسترده ای را برقرار نماید و احساسات خویش را بروز دهد. این کار منجر به ایجاد توهم صمیمیت می شود و وقتی واقعیت خارج ، محدودیت های خود را نشان می دهد، واکنش های ناامیدانه ای را در فرد ایجاد می کند.

اعتیاد به اینترنت مانند اعتیاد به مواد مخدر، الکل ، سیگار یا کافئین ، نیز با علایمی همچون افزایش نوسانات اخلاقی ، سخن نگفتن با دیگران ، قطع روابط اجتماعی ، کم خوابی ، نگرانی و استرس در کنار ضعف بینایی همراه است.

افرادی که به اینترنت دلبستگی فراوان پیدا می کنند و در حقیقت به آن معتاد می شوند، برای ارضای خود ساعتهای متوالی بدون وقفه روی خط باقی می مانند و زمانی که امکان دسترسی به اینترنت را نداشته باشند، دچار تشویش ، لرزش دست و عصبانیت می شوند، استراحت و آرامش را فراموش می کنند و به اینترنت و وسوسه های آن فکر کرده و خیالپردازی می کنند.

علایمی برای هشدار

شخص معتاد, اینترنت را به شرکت در فعالیت هایی که قبلا مورد توجه اش بوده یا ارتباط با اعضای خانواده و دوستان ترجیح می دهد و بیشتر مایل است با افراد جدیدی که توسط اینترنت پیدا کرده ارتباط برقرار کند.

روزی چندبار و به طور مرتب پست الکترونیکی خود را چک می کند و هنگام اتصال متوجه گذشت زمان نیست. معمولا از زمان تعیین شده برای استفاده از اینترنت سرپیچی می کند و درخصوص مدت اتصال به اطرافیان خود دروغ می گوید.

از خواب و استراحت صرفنظر می کند و در صورت وصل نشدن به اینترنت ، حالت آشفتگی ، عصبانیت ، بداخلاقی و در نهایت افسردگی پیدا می کند و زمانی که این امکان فراهم شود، تمام حالات فوق در او از بین می رود.

ما در این جا از طرفی راهکارهائی جهت مقابله خاص با معضل استفاده افراطی از اینترنت ارائه می دهیم و از طرف دیگر اطرافیان را به رفتارهایی خارج از این جریان هدایت می نمائیم:

در صورت بروز هر کدام از علایم اعتیاد، منع کامل دسترسی به اینترنت نیاز نیست و توصیه نیز نمی شود. ایجاد ساختاری که در نهایت به کاهش این دسترسی تا مرز اعتدال منجر شود، لازم است برای مثال استفاده فرد از 6ساعت در شب به یک ساعت کاهش یابد. بدین منظور:

1-بهتر است خانواده یا دیگران با فرد توافق کنند و در ازای کاهش اتصال به شبکه برای او پاداشی در نظر بگیرند یا در صورت تخطی مجازاتی را تعیین کنند.مثلا مجازات برداشتن «مودم» کامپیوتردر نتیجه عدم امکان اتصال به اینترنت.

2-استفاده از وسایلی مثل ساعت زنگ دار برای نشان دادن مدت زمان اتصال و نصب یک کپی از قرارداد فوق الذکر در اتاق فرد برای این که به آن وفادار بماند، می تواند مفید باشد.

3-تهیه فهرستی از فعالیت های جایگزین برای فرد مفید است.به تناوب استفاده از اینترنت را با دیگر سرگرمی هاو مشغولیت های جذاب که قبلا انجام می شدند جایگزین کنید.

4- استفاده مفرط از اینترنت می تواند پوششی برای مشکلات مختلفی باشد که فرد با آن روبه روست و در این حالت نیاز به درمان هایی است که کمک یک متخصص احساس می شود در این حالت می توانید از مشاوران حضوری یا مراکز درمانی کمک بگیرید.

 

اما به مطالب زیر در زمینه دیدن تصاویر جنسی و مستهجن توسط فرد و کمک اطرافیان هم توجه کنید:

-فرد را متوجه این مسئله کنید که هر کس به اندازه ظرفیت خود نزد خدای تعالی وظیفه دارد و این را بدانید که هر فرد مسوول اعمال خویش است و خود باید پاسخگوی خطاهای خود باشد.

- اطرافیان ـ فرد را نسبت به مسائل دینی و حرمت نگاه به تصاویر مستهجن حتی برای افراد متأهل از نظر تمامی مراجع تقلید و نیز حرام بودن اسراف در وقت و اسراف در هزینه های غیر ضروری آگاه نمایند.

- فرد را نسبت به هزینه های اینترنت و اینکه نیازهای اساسی دیگری در زندگی هست که باید مصرف شود هشدار دهند.

- مطالب در زمینه خطر اعتیاد اینترنتی و جدّی بودن این خطر را به فرد گوشزد کنند.

- از فرد بخواهند به خاطر علاقه ای که به اطرافیان دارد این کار را به حداقل برساند.

- بهترین دعا در حق اینگونه افراد درخواست از خدای تعالی مبنی بر دور شدن خواهش ها و خطورات شیطانی از اوست: ربّ انّی اَعوذُ بِکَ مِن هَمَزاتِ الشّیاطین و مِن خُطُوات الشیاطین.

-«اندوه ها و افسردگى هایى را که بر اثر عواملى در تو پدید آمده اند، با پرورش نیروى مقاومت و صبر در برابر ناملایمات و شکست ها و مشکلات و با شناخت یقینى نیکو از بین ببر» ( امام علی علیه السلام-نهج البلاغه، نامه 231.)